Gdy rzeczywistość boli, literatura leczy
Pamiętam ten wieczór, kiedy po kolejnej odmowie pracy, zamiast butelki wina, sięgnęłam po Proces Kafki. Nagle zobaczyłam siebie w K. – zagubionym w absurdalnym systemie, który wydawał się pozbawiony sensu. To było jak terapia, tylko tańsza i dostępna od ręki. Książki mają tę magiczną właściwość – czynią nasze cierpienia uniwersalnymi, a przez to jakoś lżejszymi do udźwignięcia.
Psychologowie z Sussex potwierdzają – 6 minut z książką redukuje stres bardziej niż spacer czy muzyka. Ale nie chodzi o byle jaką lekturę. Kiedy serce pęka po rozstaniu, Mały Książę przypomina, że to co prawdziwe nie znika. Gdy dopada nas zwątpienie, Władca Pierścieni uczy, że nawet najdłuższa podróż zaczyna się od pierwszego kroku. A gdy codzienność przytłacza, Stoner Williamsa pokazuje piękno w zwykłości.
W czasach zarazy i wojen: stare książki o nowych znaczeniach
W 2020 roku Dżuma Camusa stała się bestsellerem. Nie dlatego, że ludzie nagle pokochali francuską literaturę. Po prostu znaleźli w niej odpowiedzi na pytania, które pandemia postawiła przed nami wszystkim. Jak zachować człowieczeństwo w obliczu zagrożenia? Czy izolacja nas zmienia? Literatura nie tylko opisuje rzeczywistość – często ją przewiduje.
Polscy pisarze też potrafią mówić o kryzysach. Reymont w Ziemi obiecanej pokazał mechanizmy wielkiego krachu gospodarczego z dokładnością ekonomicznego raportu. Szczypiorski w Początku opisał, jak ludzie zachowują się w ekstremalnych warunkach – i te obserwacje wciąż aktualne. A najbardziej zaskakujące? W czasie lockdownu najczęściej kupowano… powieści postapokaliptyczne. Może potrzebowaliśmy wiedzieć, że nawet w najczarniejszym scenariuszu można przetrwać?
Przepis na przetrwanie: książkowa apteczka pierwszej pomocy
Po co sięgać gdy:
- Rozstanie boli? Kafkowska narzeczona Chimy Gutierreza pokazuje, że czasem miłość to więzienie, z którego trzeba się uwolnić
- Praca przestaje mieć sens? Zawód: powieściopisarz Murakamiego przypomina, że każdy ma prawo do życiowego resetu
- Świat wydaje się zbyt zły? Reportaże Aleksijewicz uczą, że nawet w piekle można zachować iskrę człowieczeństwa
W mojej osobistej kryzysowej biblioteczce zawsze są poeci. Szymborska, kiedy potrzebuję dystansu. Miłosz, gdy brakuje słów na ból. Herbert, by przypomnieć sobie, co znaczy przyzwoitość. A gdy ogarnia mnie panika przed przyszłością, otwieram na chybił trafił Pocieszenie filozofii Alaina de Bottona.
Prawda jest taka, że nie ma jednego remedium na wszystkie kryzysy. Czasem lepszy będzie kryminał, który pozwoli uciec od myśli. Innym razem – poważny esej, który pomoże je uporządkować. Ważne, żeby słuchać siebie. Jeśli po 20 stronach czujesz się gorzej – odłóż. Książka ma być kołem ratunkowym, a nie kamieniem u szyi.
Kryzysy przychodzą i odchodzą. Ale dobre książki zostają, często zmieniając się wraz z nami. Ta sama Lalka w wieku 18 i 40 lat to zupełnie różne lektury. Może właśnie dlatego warto mieć w domu półkę z ratunkowymi tytułami – nigdy nie wiadomo, kiedy któraś okaże się balsamem na złamaną duszę.
A teraz powiedz mi – po jaką książkę sięgasz, gdy świat staje na głowie? Może Twój wybór pomoże komuś, kto właśnie teraz bardzo tego potrzebuje…
